فشار خون یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سلامت بدن است که وضعیت عملکرد قلب و عروق را نشان می‌دهد. بسیاری از افراد هنگام اندازه‌گیری فشار خون با اعدادی مانند ۱۲ روی ۸، ۱۴ روی ۹ یا ۱۰ روی ۶ مواجه می‌شوند، اما نمی‌دانند کدام‌یک طبیعی است و چه زمانی باید نگران شوند.
به‌طور کلی، فشار خون طبیعی در بزرگسالان معمولاً کمتر از ۱۲ روی ۸ (۱۲۰ روی ۸۰ میلی‌متر جیوه) در نظر گرفته می‌شود. البته سن، شرایط جسمی ،داروهای مصرفی و بیماری‌های زمینه‌ای نیز در ارزیابی فشار خون اهمیت دارند. در این مقاله از دکتر مهناز شکروی بررسی می‌کنیم فشار خون باید چند روی چند باشد و هر عدد چه معنایی دارد.
فشار خون طبیعی چند است؟
فشار خون با دو عدد اندازه‌گیری می‌شود:
- عدد اول (سیستولیک): فشار خون هنگام انقباض قلب و پمپاژ خون به داخل رگ‌ها.
- عدد دوم (دیاستولیک): فشار خون زمانی که قلب بین ضربان‌ها در حالت استراحت قرار دارد.
برای مثال، اگر فشار خون فردی ۱۲۰ روی ۸۰ باشد، عدد ۱۲۰ نشان‌دهنده فشار سیستولیک و عدد ۸۰ نشان‌دهنده فشار دیاستولیک است.
جدول محدوده فشار خون طبیعی و غیرطبیعی
بر اساس دسته‌بندی انجمن قلب آمریکا (AHA)، محدوده فشار خون در بزرگسالان به شکل زیر است:
|
وضعیت فشار خون |
عدد سیستولیک (بالا) |
عدد دیاستولیک (پایین) |
|
طبیعی |
کمتر از ۱۲۰ |
کمتر از ۸۰ |
|
بالاتر از حد طبیعی |
۱۲۰ تا ۱۲۹ |
کمتر از ۸۰ |
|
فشار خون بالا، مرحله اول |
۱۳۰ تا ۱۳۹ |
۸۰ تا ۸۹ |
|
فشار خون بالا، مرحله دوم |
۱۴۰ یا بیشتر |
۹۰ یا بیشتر |
|
بحران فشار خون |
بیشتر از ۱۸۰ |
و/یا بیشتر از ۱۲۰ |
نکته: اگر یکی از دو عدد در محدوده بالاتر قرار بگیرد، همان عدد بالاتر در تعیین دسته فشار خون اهمیت دارد. برای مثال، فشار ۱۲۵ روی ۸۵ در محدوده فشار خون بالای مرحله اول قرار می‌گیرد.
فشار خون ۱۲ روی ۸ طبیعی است؟
بله. فشار خون ۱۲ روی ۸ (۱۲۰/۸۰) معمولاً در مرز محدوده طبیعی و بالاتر از حد طبیعی قرار می‌گیرد. طبق دسته‌بندی انجمن قلب آمریکا، فشار خون طبیعی باید کمتر از ۱۲۰ روی کمتر از ۸۰ باشد؛ بنابراین عدد ۱۲۰ روی ۸۰ دقیقاً در گروه فشار خون طبیعی قرار نمی‌گیرد.
البته یک بار اندازه‌گیری به‌تنهایی برای تشخیص فشار خون بالا کافی نیست و بهتر است فشار خون در چند نوبت و با روش صحیح بررسی شود.
آیا فشار خون با افزایش سن تغییر می‌کند؟
با افزایش سن، انعطاف‌پذیری دیواره رگ‌ها ممکن است کاهش پیدا کند و احتمال بالا رفتن فشار خون بیشتر شود. به همین دلیل، پرفشاری خون در افراد سالمند شیوع بیشتری دارد.
با این حال، برخلاف تصور رایج، فشار خون بالا در سنین بالاتر الزاماً طبیعی و بی‌خطر نیست. برای افراد سالمند نیز باید فشار خون متناسب با وضعیت سلامت، بیماری‌های زمینه‌ای و نظر پزشک کنترل شود.
فشار خون پایین چند است؟
معمولاً فشار خون کمتر از ۹۰ روی ۶۰ میلی‌متر جیوه، فشار خون پایین یا افت فشار خون نامیده می‌شود. این وضعیت در برخی افراد بدون علامت است و لزوماً خطرناک نیست؛ اما اگر با علائمی مانند موارد زیر همراه باشد، نیاز به بررسی دارد:
- سرگیجه و احساس سبکی سر
- تاری دید
- ضعف و خستگی غیرعادی
- تهوع
- غش کردن یا احساس نزدیک شدن به غش
افت ناگهانی فشار خون، به‌خصوص اگر با علائم شدید همراه باشد، باید جدی گرفته شود.
چه زمانی فشار خون خطرناک است؟
فشار خون بالاتر از ۱۸۰ سیستولیک و/یا بالاتر از ۱۲۰ دیاستولیک می‌تواند نشانه وضعیت بسیار جدی باشد.
اگر فشار خون به این محدوده رسید، یک دقیقه صبر کنید و دوباره آن را اندازه بگیرید. اگر همچنان بالا بود و فرد دچار علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، ضعف یا بی‌حسی ناگهانی، اختلال بینایی یا مشکل در صحبت کردن بود، باید فوراً با اورژانس تماس گرفت.
حتی اگر علائمی وجود نداشته باشد، فشار خون مداوم در این محدوده نیازمند تماس فوری با پزشک و دریافت راهنمایی پزشکی است.
چگونه فشار خون را در خانه درست اندازه بگیریم؟
برای اینکه عدد اندازه‌گیری‌شده دقیق‌تر باشد، نکات زیر را رعایت کنید:
1- حداقل ۵ دقیقه پیش از اندازه‌گیری استراحت کنید.
2- تا ۳۰ دقیقه قبل از اندازه‌گیری سیگار نکشید و قهوه یا نوشیدنی کافئین‌دار مصرف نکنید.
3- هنگام اندازه‌گیری روی صندلی بنشینید و پاها را روی زمین قرار دهید.
4- بازو را هم‌سطح قلب نگه دارید.
5- از دستگاه فشارسنج بازویی معتبر و کاف با اندازه مناسب استفاده کنید.
6- هنگام اندازه‌گیری صحبت نکنید و دو بار با فاصله یک دقیقه فشار خون را بگیرید.
ثبت اعداد فشار خون در چند روز متوالی می‌تواند به پزشک کمک کند وضعیت فشار خون را دقیق‌تر ارزیابی کند.
جمع‌بندی
فشار خون طبیعی در بزرگسالان معمولاً کمتر از ۱۲۰ روی ۸۰ میلی‌متر جیوه است. اعداد بالاتر از این محدوده ممکن است نشان‌دهنده افزایش فشار خون باشند و نیاز به بررسی داشته باشند. همچنین فشار خون کمتر از ۹۰ روی ۶۰، به‌خصوص در صورت همراهی با علائم، می‌تواند نشانه افت فشار خون باشد.
اندازه‌گیری منظم، اصلاح سبک زندگی، تغذیه مناسب و پیگیری توصیه‌های پزشک از مهم‌ترین راهکارهای حفظ سلامت قلب و عروق هستند. اگر فشار خون شما به‌طور مکرر خارج از محدوده طبیعی است، برای بررسی علت و انتخاب روش درمان مناسب با پزشک مشورت کنید.
سؤالات متداول
۱. فشار خون طبیعی برای بزرگسالان چند است؟
فشار خون طبیعی در بزرگسالان کمتر از ۱۲۰ روی ۸۰ میلی‌متر جیوه است.
۲. آیا فشار خون ۱۴ روی ۹ خطرناک است؟
فشار خون ۱۴ روی ۹ در محدوده پرفشاری خون مرحله دوم قرار می‌گیرد و نیازمند بررسی پزشکی و پیگیری درمان است.
۳. فشار خون ۱۰ روی ۶ طبیعی است؟
این عدد در محدوده پایین قرار دارد، اما اگر فرد هیچ علامتی نداشته باشد، لزوماً نشانه بیماری نیست. وضعیت عمومی فرد نیز باید در نظر گرفته شود.
۴. چند بار در روز باید فشار خون را اندازه گرفت؟
تعداد دفعات اندازه‌گیری به شرایط فرد بستگی دارد. برای بررسی فشار خون، معمولاً پزشک توصیه می‌کند در زمان‌های مشخص و به‌صورت منظم اندازه‌گیری و ثبت شود.
۵. آیا استرس باعث بالا رفتن فشار خون می‌شود؟
بله. استرس می‌تواند به‌طور موقت ضربان قلب و فشار خون را افزایش دهد. با این حال، افزایش مکرر فشار خون نباید صرفاً به استرس نسبت داده شود.
دکتر مهناز شکروی – داروساز و مشاور تخصصی سلامت
دکتر مهناز شکروی، داروساز و مشاور حوزه سلامت و داروسازی، با تکیه بر دانش تخصصی و تجربه حرفه‌ای خود، در زمینه انتخاب آگاهانه داروها، مکمل‌های غذایی و روش‌های بهبود سلامت فعالیت می‌کنند. هدف ایشان ارائه اطلاعات معتبر و مبتنی بر شواهد علمی است تا افراد بتوانند با آگاهی بیشتری درباره سلامت و درمان خود تصمیم بگیرند.
برای مطالعه مطالب تخصصی بیشتر و دریافت مشاوره، به وبسایت رسمی دکتر مهناز شکروی مراجعه کنید:mahnazshokravi.com
منابع علمی:
