بیخوابی و خواب بیکیفیت، مشکلی است که بسیاری از ما در زندگی روزمره با آن روبرو هستیم — چه بهخاطر استرسهای کاری، فشارهای ذهنی، یا بینظمی ساعت خواب. در سالهای اخیر، آشواگاندا (با نام علمی Withania somnifera) توجه زیادی بهعنوان یک راهحل طبیعی برای بهبود خواب جلب کرده است. در این مقاله از دکتر مهناز شکروی با زبانی ساده و علمی بررسی میکنیم که این گیاه چگونه میتواند به بهبود کیفیت خواب کمک کند و چه شواهد علمی پشت این ادعا وجود دارد.
آشواگاندا چیست؟
آشواگاندا یکی از گیاهان دارویی قدیمی در طب سنتی هند (آیورودا) است که از ریشه و برگ آن برای مدیریت استرس، افزایش انرژی و بهبود خواب استفاده میشود. نام علمی آن بهگونهای انتخاب شده که نشاندهنده خواص آرامبخش و حمایتکننده این گیاه باشد.
چطور آشواگاندا میتواند خواب را بهبود دهد؟
تحقیقات علمی متعدد نشان دادهاند که مصرف عصاره استاندارد شدهی آشواگاندا میتواند بر چند جنبه مهم خواب اثر مثبت داشته باشد:
1- بهبود کیفیت کلی خواب
مطالعات بالینی نشان دادهاند که افرادی که عصاره آشواگاندا دریافت کردهاند، گزارش بهتری از کیفیت کلی خواب دادهاند در مقایسه با گروهی که دارونما مصرف کردهاند. این بهبود شامل احساس آرامتر بودن در هنگام خواب و بهتر خوابیدن است.
2- کاهش زمان لازم برای بهخواب رفتن
یکی از ویژگیهای بیخوابی افزایش مدت زمان بهخواب رفتن است. در یک مطالعه کنترلشده، افراد مصرفکننده آشواگاندا زمان کمتری برای خوابیدن نیاز داشتند و این تفاوت نسبت به گروه دارونما معنیدار بود.
.webp)
3- افزایش کارایی خواب
تحقیقات نشان دادهاند که مصرف آشواگاندا میتواند sleep efficiency را افزایش دهد — یعنی درصد زمان خواب واقعی در مقایسه با کل زمانی که در رختخواب هستید. این موضوع بخشی از بهبود واقعی کیفیت خواب را تشکیل میدهد.
4- تاثیر بر زمان بیداری در طول شب
یکی دیگر از مشکلات خواب بیکیفیت، بیدار شدنهای مکرر شبانه است. در برخی از مطالعات مصرف آشواگاندا باعث کاهش مدت زمان بیداری بعد از خواب شد.
تحقیقات علمی چه میگویند؟
مرور سیستماتیک و متاآنالیز: در بررسی ۵ مطالعه کنترلشده با مشارکت حدود ۴۰۰ شرکتکننده، مشخص شد که آشواگاندا تأثیر معنیداری در بهبود خواب کلی دارد — بهویژه در افرادی که از بیخوابی رنج میبردند، در دوزهای بالاتر (≥۶۰۰ میلیگرم در روز) و دوره درمان طولانیتر (حداقل ۸ هفته).
مطالعات کنترلشده: در یکی از این مطالعات، شرکتکنندگان بهمدت ۶ هفته عصاره آشواگاندا مصرف کردند و نسبت به گروه دارونما بهطور قابل توجهی زمان کمتر برای بهخواب رفتن، خواب عمیقتر و کیفیت بهتر خواب را تجربه کردند.
مطالعات بالینی بیشتر: تحقیق دیگری با شرکت افراد مبتلا به بیخوابی نشان داد که پس از ۸ هفته مصرف آشواگاندا، پارامترهای مهم مانند کاهش زمان بهخواب رفتن و افزایش Sleep efficiency بهبود یافت.
چرا آشواگاندا روی خواب اثر میگذارد؟
اگرچه مکانیسم دقیق هنوز کاملاً مشخص نیست، چندین نظریه علمی مطرح شدهاند:
کاهش استرس و اضطراب: آشواگاندا میتواند پاسخ بدن به استرس را تعدیل کند و با کاهش سطح کورتیزول، شرایط ذهنی بهتری برای خواب فراهم کند.
تأثیر بر گیرندههای عصبی: شواهد نشان میدهد ترکیبات فعال در آشواگاندا ممکن است بر مسیرهای عصبی مرتبط با آرامش و خواب اثر بگذارند، از جمله مسیرهای GABA و برخی نورومدولاتورها در مغز.
نکات کاربردی در مصرف
اینکه اثرات آشواگاندا بر خواب دیده میشود، در مطالعات مختلف بهخصوص در دوزهای ≥۶۰۰ میلیگرم در روز و در دورههای حداقل ۶ تا ۸ هفتهای بوده است.
تاکنون عوارض جدی گزارش نشده، اما دادههای ایمنی در استفاده طولانیمدت هنوز محدود است.
بهتر است قبل از شروع مصرف هر مکملی، با پزشک یا داروساز مشورت کنید، بهویژه اگر داروی دیگری مصرف میکنید یا شرایط پزشکی خاصی دارید.
جمعبندی
آشواگاندا یک گزینه طبیعی با پشتوانه علمی در بهبود کیفیت خواب و کاهش علائم بیخوابی است. نتایج مطالعات نشان میدهند که این گیاه میتواند زمان بهخواب رفتن را کاهش دهد، خواب را عمیقتر کند و پارامترهای کلی خواب را بهبود دهد، بهویژه در افرادی که مدتها با بیخوابی و استرس مواجه بودهاند. اگر دنبال راههای طبیعی و علمی برای بهبود خواب خود هستید، آشواگاندا یک مکمل ارزشمند است که میتواند بخشی از برنامه شما باشد — البته با مشورت متخصصان سلامت.
دکتر مهناز شکروی – داروساز و مشاور تخصصی سلامت
دکتر مهناز شکروی، داروساز با سالها تجربه در حوزه سلامت و داروسازی، در زمینه مشاورههای تخصصی به افراد و شرکتها در زمینههای مختلف دارویی و بهداشتی فعالیت میکنند. ایشان با تکیه بر دانش عمیق خود در علم داروسازی، به ارائه مشاورههای علمی و کاربردی در خصوص انتخاب داروها، مکملها و روشهای درمانی میپردازند.
دکتر شکروی همچنین با تمرکز بر سلامت عمومی و مدیریت بیماریها، به بیماران کمک میکنند تا تصمیمات بهتری در خصوص درمانهای دارویی و روشهای بهبود سلامت خود اتخاذ کنند. ایشان با استفاده از جدیدترین تحقیقات علمی و تکنیکهای روز دنیا، اطلاعات دقیقی در اختیار مراجعین قرار میدهند تا بهطور مؤثرتر از داروها و مکملها بهرهمند شوند.
برای مشاورههای تخصصی و اطلاعات بیشتر، میتوانید از خدمات دکتر مهناز شکروی از طریق وبسایت ایشان به آدرس mahnazshokravi.com بهرهمند شوید.
