در میان مواد معدنی موردنیاز بدن، برخی آنقدر کممقدار هستند که شاید کمتر به آنها توجه کنیم، اما نقششان در سلامت عمومی بسیار حیاتی است. سلنیوم یکی از همین ریزمغذیهاست؛ مادهای ضروری که بدن قادر به تولید آن نیست و باید از طریق رژیم غذایی یا مکملها تأمین شود. این عنصر با وجود نیاز کم، در عملکرد سیستم ایمنی، تنظیم هورمونها و محافظت از سلولها نقش مهمی ایفا میکند و کمبود یا مصرف بیش از حد آن میتواند پیامدهای قابل توجهی داشته باشد.
در این مقاله از دکتر مهناز شکروی، به بررسی جامع نقش سلنیوم در سلامت بدن، فواید آن و ارتباطش با پیشگیری از برخی بیماریها میپردازیم.
سلنیوم چیست و چرا بدن به آن نیاز دارد؟
سلنیوم یک عنصر معدنی ضروری است که بهعنوان بخشی از «سلنوپروتئینها» در بدن عمل میکند؛ پروتئینهایی که در فرآیندهای حیاتی مانند محافظت از سلولها، متابولیسم هورمونهای تیروئیدی و عملکرد ایمنی نقش دارند. این ماده همچنین خاصیت آنتیاکسیدانی دارد و به کاهش آسیبهای ناشی از رادیکالهای آزاد کمک میکند؛ عاملی که در بسیاری از بیماریهای مزمن دخیل است.
نقش سلنیوم در تقویت سیستم ایمنی
یکی از شناختهشدهترین مزایای سلنیوم، حمایت از سیستم ایمنی بدن است. این عنصر میتواند:
- تولید گلبولهای سفید را افزایش دهد
- خطر عفونتهای ویروسی را کاهش دهد
- پاسخ ایمنی به واکسیناسیون را تقویت کند
مطالعات نشان دادهاند کمبود سلنیوم عملکرد سلولهای ایمنی مانند نوتروفیلها و ماکروفاژها را مختل کرده و بدن را در برابر عفونتها آسیبپذیرتر میکند.
اثرات آنتیاکسیدانی و کاهش خطر بیماریها
سلنیوم با فعالسازی آنزیمهایی مانند گلوتاتیون پراکسیداز به محافظت از سلولها در برابر استرس اکسیداتیو کمک میکند. این فرآیند باعث کاهش التهاب و آسیب سلولی میشود. از سوی دیگر، نقش آن در کاهش آسیب اکسیداتیو میتواند در پیشگیری یا مدیریت برخی بیماریها مؤثر باشد، زیرا آسیب به DNA و پروتئینها از عوامل زمینهساز بیماریهای مزمن محسوب میشود.
سلامت تیروئید و متابولیسم بدن
سلنیوم برای عملکرد صحیح تیروئید ضروری است، زیرا در تبدیل هورمون تیروئید غیرفعال به شکل فعال نقش دارد. کمبود این ماده میتواند خطر اختلالات تیروئیدی را افزایش دهد و بر متابولیسم بدن تأثیر بگذارد.
تأثیر بر سلامت قلب، مغز و باروری
تحقیقات نشان میدهد سلنیوم در حوزههای زیر نیز نقش دارد:
- حمایت از سلامت قلب و کاهش التهاب
- حفاظت عصبی و احتمال کاهش افت شناختی
- کمک به باروری و سلامت بارداری
میزان نیاز روزانه و منابع غذایی
مقدار توصیهشده برای بزرگسالان حدود ۵۵ میکروگرم در روز است و بهتر است از طریق غذا تأمین شود.
منابع غذایی مهم شامل:
- آجیل برزیلی
- ماهی و گوشت
- تخممرغ
- غلات کامل و دانهها
است که میتوانند نیاز بدن را برطرف کنند.
کمبود یا مصرف بیشازحد سلنیوم
کمبود سلنیوم ممکن است با ضعف ایمنی، مشکلات تیروئیدی یا ضعف عضلانی همراه باشد، در حالی که مصرف بیش از حد میتواند باعث تهوع، سرگیجه یا عوارض دیگر شود. بنابراین استفاده از مکملها باید تحت نظر متخصص انجام شود.
جمعبندی
سلنیوم اگرچه در دسته ریزمغذیها قرار میگیرد، اما نقش بزرگی در سلامت بدن دارد؛ از تقویت سیستم ایمنی و محافظت آنتیاکسیدانی گرفته تا حمایت از عملکرد تیروئید و سلامت قلب و مغز. دریافت متعادل آن از طریق رژیم غذایی متنوع بهترین راه حفظ این تعادل است و در صورت نیاز به مکمل، مشورت با متخصص ضروری خواهد بود.
دکتر مهناز شکروی – داروساز و مشاور تخصصی سلامت
دکتر مهناز شکروی، داروساز با سالها تجربه در حوزه سلامت و داروسازی، در زمینه مشاورههای تخصصی به افراد و شرکتها در زمینههای مختلف دارویی و بهداشتی فعالیت میکنند. ایشان با تکیه بر دانش عمیق خود در علم داروسازی، به ارائه مشاورههای علمی و کاربردی در خصوص انتخاب داروها، مکملها و روشهای درمانی میپردازند.
دکتر شکروی همچنین با تمرکز بر سلامت عمومی و مدیریت بیماریها، به بیماران کمک میکنند تا تصمیمات بهتری در خصوص درمانهای دارویی و روشهای بهبود سلامت خود اتخاذ کنند. ایشان با استفاده از جدیدترین تحقیقات علمی و تکنیکهای روز دنیا، اطلاعات دقیقی در اختیار مراجعین قرار میدهند تا بهطور مؤثرتر از داروها و مکملها بهرهمند شوند.
برای مشاورههای تخصصی و اطلاعات بیشتر، میتوانید از خدمات دکتر مهناز شکروی از طریق وبسایت ایشان به آدرس mahnazshokravi.com بهرهمند شوید.
